İSG Sözlüğü

  1. Acil Durum – Emergency

    Cana ve/veya mala kasteden ve bunları düzeltmek ya da korumak için harekete geçilmesini gerektiren ani ve öngörülemeyen olay (kaynak: http://glossary.chlasts.org

  2. Acil Durum Eylem Planı – Emergency Action Plan (EAP)

     Belgelendirilmiş tanım: Özellikle insan hayatına, mala ve çevreye potansiyel zarar verme ihtimali bulunan ani, acil ve genellikle beklenmedik bir olay ile karşılaşılması durumunda alınması gereken prosedürlere ilişkin program.

    Avrupa Çevresel Bilgi ve Gözlem Ağı / European Environment Information and Observation Network (EIONET)  (kaynak:http://glossary.chlasts.org) 

  3. CE İşareti – CE Marking

     AB mevzuatındaki yasal tanım: CE işareti bir üreticinin ilgili ürününe söz konusu işareti alabilmek için AB yönergelerinde belirtilen tüm yükümlülükleri karşıladığını gösterir. Bir sanayi ürününe yapıştırılmış olan CE etiketi, söz konusu işareti alan ya da bu işareti vermek konusunda yetkilendirilmiş gerçek ya da tüzel kişinin söz konusu ürün ile ilgili tüm Topluluk uyumlulaştırma düzenlemelerinin karşılandığını ya da bu yönde uygun değerlendirme prosedürlerinin uygulandığını onayladığını gösterir. CE işareti ürünün üzerine ya da ürün bilgi etiketine yapıştırılmalıdır. Ürünün doğası gereği bunun mümkün olmadığı durumlarda söz konusu işaret varsa ürünün ambalajına ya da ilgili yönergelerin gerektirdiği ek dokümanlara yapıştırılmalıdır.

    93/465/EEC sayılı ve 22 Temmuz 1993 tarihli Konsey kararı teknik uyumlulaştırma yönergelerinde kullanılmak üzere uyumluluk ile ilgili değerlendirmelerin çeşitli evrelerini ve CE işaretinin etiketlendirilmesi ve kullanılmasına ilişkin kuralları düzenler.(kaynak:http://glossary.chlasts.org) 

  4. Çevre – Environment

    AB mevzuatındaki yasal tanım: Su, hava, toprak, fauna ve floradaki yabani türler ve bunlar arasındaki herhangi karşılıklı ilişki ile canlı türleri arasındaki herhangi bir ilişki 91/414/EEC sayılı ve 15 Temmuz 1991 tarihli Konsey yönergesi bitkilerin korunmasına yönelik ürünlerin piyasaya sürülmesini düzenler. (kaynak: http://glossary.chlasts.org)
  5. Epidemiyoloji – Epidemiology

    Belgelendirilmiş tanım: Nüfus içerisinde sağlığa ilişkin durum ya da olayların belirlenmesini ve dağıtılmasını araştıran çalışma alanı ve bu çalışma alanının sağlık sorunlarının kontrolüne uygulanması Uluslararası Çalışma Örgütü / International Labour Organization (ILO) (kaynak: http://glossary.chlasts.org)
  6. Günlük Gürültüye Maruziyet Düzeyi – Daily Noise Exposure Level

    AB mevzuatındaki yasal tanım: ISO 1999 uluslararası standardı madde 3.6.’da belirtildiği üzere sekiz saatlik normal bir işgünü içerisinde maruz kalınmasına izin verilen zaman bazında ortalama gürültü düzeyini işaret eder. Söz konusu düzey işyerindeki ani gürültüyü de içeren tüm gürültüyü kapsamaktadır. 2003/10/EC sayılı Avrupa Parlamentosu yönergesi ve 6 Şubat 2003 tarihli Konsey yönergesi işyerindeki minimum sağlık ve güvenlik düzenlemeleriyle ilgili olarak çalışanların gürültüye bağlı maruz kaldıkları riskleri tanımlar. (kaynak: http://glossary.chlasts.org)
  7. İhmal Edilebilir Düzeyde Düşük – As Low As Reasonably Practicable (ALARP)

    ALARP terimi İngiliz iş sağlığı ve güvenliği sisteminden türetilmiştir ve ALAP (as low as practicable / uygulanabilir düzeyde düşük), ALARA (as low as reasonably achievable / başarılabilir düzeyde düşük) ve SFAP (so far as practicable / uygulanabilir düzeyde uzak) kavramları ile benzer bir biçimde kullanılmaktadır. “İhmal edilebilir düzeyde düşük “ kavramı bir riskin ihmal edilebilir düzeyde düşük olduğunu göstermektedir. Bir başka deyişle, söz konusu riskin önlenmesiyle elde edilecek yararın riski kısmen ya da tamamen azaltacak olan önlemler karşısında zaman, para ve kaynak açısından makul olmayacak denli düşük olduğunu göstermektedir. Bu yüzden, ALARP işyerinde kontrol edilebilen risklerin kabul edilebilir düzeyde düşük olduğunu ifade etmektedir. (kaynak: http://glossary.chlasts.org)
  8. İş Güvenliği – Occupational Safety

    İş güvenliği iki anahtar terimden oluşturulmuştur. İş ile işyeri kastedilirken, güvenlik ile kabul edilebilir bir risk düzeyi elde etmek için tanımlanan tehlikelerin kontrolü ve ortadan kaldırılması kastedilmektedir. Etkin iş güvenliği kabul edilebilir bir risk düzeyi elde edebilmek ve çalışanların sağlığını teşvik etmek için bir işyerinde tanımlanan tehlikelerin kontrol edilebilmesini ve ortadan kaldırılmasını içermektedir. Optimal iş güvenliği etkin biçimde yürüyen ve süreklilik arz eden bir dizi tanımlama, tasarlama, uygulama ve değerlendirmeye yönelik risk azaltma etkinliği sonucu oluşur. (kaynak: http://www.nsc.org)
  9. İş Sağlığı – Occupational Health

    Belgelendirilmiş tanım: Yeterli düzeyde bir planlama, havalandırma, ışıklandırma, can güvenliği, güvenlik, acil durum prosedürleri, rutin incelemeler, izleme ve kişisel koruma etkinlikleri, vb. aracılığıyla işgücünün mesleki hastalıklardan, stresten ve fiziksel tehlikelerden korunmasına yönelik olarak birçok ülkede işveren ve çalışanlar üzerinde yasal açılardan tanımlanmış görev alanı Avrupa Çevresel Bilgi ve Gözlem Ağı / European Environment Information and Observation Network (EIONET) Sağlığa aykırı uygulamaları ortadan kaldırarak, riskleri kontrol ederek ve işi çalışanlara, çalışanları işlerine uyumlu hale getirerek tüm işyerlerinde çalışanların en yüksek düzeyde fiziksel, akli ve sosyal rahatının sağlanması ve teşvik edilmesi (kaynak: http://glossary.chlasts.org)
  10. Kabul Edilebilir Risk Düzeyi – Acceptable Level of Risk

    Kurumlar ve işverenler “sıfır yaralanma” hedefi belirleyebilirler. Ancak, bu hedef “sıfır risk” konumundan farklıdır. Sıfır risk içeren bir çevre bulunmamaktadır çünkü basitçe bir sandalyede oturmak bile bir risk oluşturabilir. Amaç riski “kabul edilebilir” düzeye indirmektir. Riskler dayanılabilir oldukları hükmüne varıldığı sürece kabul edilebilir olarak tanımlanırlar. Herhangi bir işlemin başarıya ulaşabilmesi için risklerin kabul edilebilir olması gerekir. (kaynak: http://www.nsc.org)
  11. Meslek Hastalığı – Occupational Disease, Occupational Illness

    Belgelendirilmiş tanım: Bir kimsenin çalıştığı sektör, sanayi, ticari etkinlik ya da iş sırasında kullandığı materyallerden ya da yaptığı işlerden kaynaklanan etkenlerin neden olduğu işlevsel ya da organik hastalık Avrupa Çevresel Bilgi ve Gözlem Ağı / European Environment Information and Observation Network (EIONET) (kaynak: http://glossary.chlasts.org) İşte yaralanmalardan kaynaklananlar dışında iş ile ilgili çevresel etkenlere maruz kalmaktan kaynaklanan herhangi bir olağandışı koşul ya da düzensizlik. Meslek hastalıkları teneffüs etmekten, yutmaktan, yemekten ya da doğrudan temastan kaynaklanabilen akut ve kronik rahatsızlıkları ya da hastalıkları içerir. (kaynak: http://www.nsc.org)
  12. Mesleki Maruz Kalma Sınır Değeri – Occupational Exposure Limit Value (OELV)

    AB mevzuatındaki yasal tanım: Belirlenmiş bir referans zaman süresince çalışanın nefes aldığı bölgedeki havada bulunan kimyasal bir madde konsantrasyonunun zaman bazında ölçülmüş limiti 98/24/EC numaralı ve 7 Nisan 1998 tarihli Konsey yönergesi çalışanların sağlığı ve güvenliğinin korunmasına ilişkin olarak iş ile ilgili kimyasal maddelerden kaynaklanan riskleri düzenler. (kaynak: http://glossary.chlasts.org)
  13. Olay – Incident

    Mala, cana ya da çevreye kastederek kişisel yaralanmaya ya da zarara neden olan planlanmamış olay ya da bu biçimde sonuçlara yol açma potansiyeli bulunan olay. Bu bağlamda, olay terimi nedenlerine ve etkenlerine odaklanarak güvenlik kontrol stratejileri geliştirmek amacıyla derece gözetmeksizin tüm oluşları içerir. (kaynak: http://www.nsc.org)
  14. Risk – Risk

    AB mevzuatındaki yasal tanım: Kullanım ve/veya maruz kalma koşulları sonucunda zarara uğrama potansiyelinin gerçekleşme olasılığı 98/24/EC sayılı ve 7 Nisan 1998 tarihli Konsey yönergesi çalışanların sağlığı ve güvenliğinin korunması ile ilgili olarak işte maruz kalınan kimyasal maddelere ilişkin riskleri düzenler. (kaynak: http://glossary.chlasts.org) Olumsuz etkilerin olasılığı ve şiddetine ilişkin bir ölçümleme (kaynak: http://www.nsc.org)
  15. Risk Değerlendirme – Risk Assessment

    Belgelendirilmiş tanım: Tehlikelerin belirlenmesini, bir kimyasalın belirgin bir biçimde kullanımından ya da maruz kalınmasından kaynaklanan risklerin (söz konusu kimyasalın belirlenen miktarlarda kullanılmasının toplum ya da bireyler üzerindeki tüm zararlı etkilerini ve olası maruziyet etkilerini göz önünde bulundurarak) ölçülmesini içeren etkinliklerin bütünü. Risk değerlendirmesi ideal olarak hedef bireyler ve topluluklar üzerinde doz-etki ve doz-belirti ilişkileri üzerinden gerçekleştirilir. Uluslararası Çalışma Örgütü / International Labour Organization (ILO) (kaynak: http://glossary.chlasts.org) Risklerin üç kriter üzerinden sıralaması: maruziyet, şiddet ve olasılık. Bunlara ek olarak, risk değerlendirme eylemlerin önceliklere göre etkin bir biçimde belirlenmesini içerir. (kaynak: http://www.nsc.org)
  16. Sağlık İzleme – Health Monitoring

    Belgelendirilmiş tanım: Bir kimsenin maruz kaldığı koşulların o kişinin sağlığını olumsuz yönde etkileyip etkilemeyeceğini değerlendirmeye yönelik tasarlanmış olan bir dizi tıbbi test ve fiziki muayene Zehirli Maddeler ve Hastalık Kayıt Ajansı / Agency for Toxic Substances and Disease Registry (ATSDR) (kaynak: http://glossary.chlasts.org)
  17. Tehlike – Hazard

    Kendi başına ya da başka etkenlerle etkileşime girerek ölüme, yaralanmaya mal kaybına ya da diğer türlü kayıplara neden olabilen mevcut ya da potansiyel işyeri koşulu. Tehlikeler standart altı koşulları içerir ve insanlara, mala ya da çevreye zarar verme potansiyeli olarak tanımlanır. Tehlikeler nesnelerin ya da eylemlerin özelliklerini içerdiği gibi insanlar tarafından çeşitli etkinliklerin yerine getirilmemesini de içerir. (kaynak: http://www.nsc.org)
  18. Tehlike Bölgesi – Danger Zone

    AB mevzuatındaki yasal tanım: Maruz kalan çalışanın sağlığına ya da güvenliğine yönelik herhangi bir risk ile karşılaştığı, iş ekipmanı yanındaki ya da çevresindeki bölge 89/655/EEC sayılı ve 30 Kasım 1989 tarihli Konsey yönergesi işyerindeki minimum sağlık ve güvenlik düzenlemeleriyle ilgili olarak çalışanların işte kullanacakları iş ekipmanlarını tanımlar. (kaynak: http://glossary.chlasts.org)
  19. Yaralanma – Injury

    İş ortamında bedene kesik, kırık, burkulma, kopma vb. biçimlerde fiziksel zarar gelmesi. Yaralanma genellikle akut biçimde bedenin toleransının ötesinde mekanik, kimyasal, termal ya da diğer çevresel enerjilerden kaynaklanır. (kaynak: http://www.nsc.org)
  1. Atık Giderim Alanı – Landfill

    AB mevzuatındaki yasal tanım: Yer üstünde ya da yeraltında atıkların giderim alanı. Bunlar arasında iç atık giderim alanları (örneğin, bir atık üreticisinin, kendi atık giderim etkinliğini üretim bölgesinde gerçekleştirmesi) ve atığın geçici bir süreliğine depolanması için kullanılan kalıcı giderim alanları (örneğin, bir yıldan uzun bir süre için) bulunur. Ancak atığın daha sonraki süreçlerde başka bölgelerde işlenmesi, iyileştirilmesi ya da depolanması için yapılan hazırlık sırasında izin alabilmek için boşaltıldığı alanlar, genel bir kural olarak atığın üç yıldan daha kısa süreler içinde iyileştirilmesi ya da işlenmesi için depolandığı alanlar ile atığın bir yıldan daha kısa süreliğine depolandığı alanlar atık giderim alanı olarak kabul edilmez. Atık giderim alanlarıyla ilgili 1999/31/EC sayılı ve 26 Nisan 1999 tarihli Konsey yönergesi (kaynak: http://glossary.chlasts.org)
  2. BM kodu – UN code

    AB mevzuatındaki yasal tanım: Birleşmiş Milletler tarafından yayınlanmış olan Tehlikeli Maddelerin Taşınmasına İlişkin Öneriler (ST/SG/AC.10/1/Rev.11) 11. baskısına eklenmiş olan BM Modeli Düzenlemelerden alınmış olan ve içerik ile maddelerin kimlik numarasını gösteren dört haneli rakam 2001/7/EC sayılı Komisyon yönergesinde duyurulduğu üzere 94/55/EC sayılı Konsey yönergesine yapılan Ek A ve Ek B adlı eklemeler, 94/55/EC sayılı Konsey yönergesinde değinilen üye ülkelerin tehlikeli maddelerin karayoluyla taşınmasıyla ilgili yasal düzenlemelerinin yakınlaştırılmasına ilişkin teknik ilerlemeyi üçüncü kez düzenlemektedir. (kaynak: http://glossary.chlasts.org)
  3. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) – World Health Organization (WHO)

    Belgelendirilmiş tanım: Birleşmiş Milletlerin sağlık üzerine uzmanlaşmış olan kurumudur. 7 Nisan 1948 tarihinde kurulmuştur. DSÖ’nün hedefi, kuruluş bildirgesinde belirtildiği gibi tüm insanların mümkün olan en yüksek düzeyde sağlığa erişmesidir. DSÖ’nün kuruluş bildirgesinde sağlık sadece hastalık ya da zafiyetlerin yokluğu değil, aynı zamanda insanların fiziksel, akli ve toplumsal açılardan refahı olarak tanımlanmıştır (Dünya Sağlık Örgütü – World Health Organization / WHO).
  4. Etiketleme – Labelling

    Belgelendirilmiş tanım: Bir ürün ya da konteyner üzerine bir not yapıştırılarak ürünün içeriği, doğru kullanım biçimi, üreticisi ve kullanıma ilişkin herhangi bir uyarı ve tehlike konusunda bilgi verilmesi (Avrupa Çevresel Bilgi ve Gözlem Ağı – European Environment Information and Observation Network / EIONET). (kaynak: http://glossary.chlasts.org)
  5. İş Donanımı – Work Equipment

    AB mevzuatındaki yasal tanım: İşte kullanılan herhangi bir makine, aygıt, araç ya da kurulum. 89/655/EEC sayılı ve 30 Kasım 1989 tarihli Konsey yönergesi iş yerinde çalışanlar tarafından iş donanımlarının kullanılmasıyla ilgili olarak minimum sağlık ve güvenlik gerekliliklerini düzenler. (kaynak: http://glossary.chlasts.org)
  6. İş Sağlığı ve Güvenliği İdaresi – Occupational Safety and Health Administration (OSHA)

    Belgelendirilmiş tanım: OSHA kısa adıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İdaresi, bugün ABD Hükümeti’nin iş sağlığı ve güvenliği konusundaki düzenlemelerini belirleyen ve yürüten birimidir (İş Sağlığı ve Güvenliği İdaresi – Occupational Safety and Health Administration / OSHA). (kaynak: http://glossary.chlasts.org)
  7. Kaza – Accident

    Belgelendirilmiş tanım: İnsanların sağlığına zarar vererek yaralanmalarına neden olan ya da mala, mülke, donanıma zarar veren planlanmamış olay (Birleşik Krallık Sağlık ve Güvenlik İdaresi – Health and Safety Executive UK). (kaynak: http://glossary.chlasts.org)
  8. Kişisel Koruyucu Donanım – Personal Protective Equipment (PPE)

    AB mevzuatındaki yasal tanım: İş sağlığı ve güvenliğini tehlikeye atma olasılığı bulunan bir ya da birden fazla tehlikeye karşı korunmak amacıyla çalışan tarafından giyilecek ya da takılacak biçimde tasarlanmış olan tüm donanımlar ve bu amaca ilişkin tasarlanmış olan tüm ek ya da aksesuarlar. Bu tanıma göre: (a) sıradan iş giysileri ve belirgin olarak çalışanın sağlığını ve güvenliğini koruma amacıyla tasarlanmamış olan üniformalar; (b) acil durum ve kurtarma hizmetleri çalışanlarınca kullanılan donanımlar; (c) ordu, polis ve diğer kamusal düzen kurumlarınca giyilen kişisel koruyucu ekipmanlar; (d) yol taşımacılığında kullanılan kişisel koruyucu ekipmanlar; (e) spor donanımları; (f) kişisel korunma ya da caydırıcılık için kullanılan donanımlar; (g) riskleri ve tehlikeleri belirlemek için kullanılan taşınabilir araçlar kişisel koruyucu donanımlar arasında sayılmazlar. 89/656/EEC sayılı ve 30 Kasım 1989 tarihli Konsey yönergesi işyerindeki minimum sağlık ve güvenlik düzenlemeleriyle ilgili olarak çalışanların işte kullanacakları kişisel koruyucu donanımları tanımlar. (kaynak: http://glossary.chlasts.org)
  9. Materyal Güvenliği Veri Sayfası – Material Safety Data Sheet (MSDS)

    Bir kimyasal ile ilişkili tehlikeler hakkında ayrıntılı bilgiler veren ve söz konusu kimyasalın kullanılması ve depolanmasına, acil durum ile ilk yardım prosedürlerine ilişkin alınması gereken önlemleri içeren sayfa (kaynak: http://glossary.chlasts.org)
  10. Standart Operasyon Prosedürü – Standard Operating Procedure (SOP)

    Verili bir durum ile ilgilenirken ya da verili bir operasyonu yürütürken izlenmesi gereken kurulu prosedürlerin ayrıntısını veren bir dizi yazılı komut (kaynak: http://glossary.chlasts.org)
  11. REACH – REACH

    Belgelendirilmiş tanım: Kimyasalların kayıt altına alınması, değerlendirilmesi ve yetkilendirilmesinin kısaltması. 29 Ekim 2003 tarihinde Avrupa Komisyonu kimyasallar konusunda yeni bir AB çerçeve düzenleme tasarısı (COM(2003) 644) geliştirildi. REACH adı verilen yeni tasarıda yılda bir tondan daha fazla kimyasalı üreten ya da ithal eden işletmeler buna ilişkin bilgiyi merkezi bir veri tabanında kayıt altına almak zorundadırlar. Yeni düzenleme tasarısının amacı bir yandan AB kimyasal endüstrisinin yenilikçi kapasitesini geliştirmek ve rekabet edebilirliğini korumak iken, diğer yandan bu düzenlemeyle insan sağlığı ve çevre korumanın geliştirilmesinin hedeflendiği söylenebilir. REACH sistemi kimyasallardan kaynaklanan risklerin yönetilmesi ve kimyasal maddeler hakkında güvenlik bilgileri sağlamak konusunda endüstriye daha fazla sorumluluk vermektedir. Bu bilgiler üretim zinciri içerisinde aktarılacaktır. Tasarı bir internet danışma zeminini de içerecek biçimde ilgili tüm taraflar ile yakın bir işbirliği içerisinde hazırlanmıştır. Bu durum, Komisyon’un uygun bir akış içerisinde ve maliyet etkinliği olan bir sistem tasarlamasına olanak vermiştir. Tasarı şu anda ortak karar alma süreçleri adlı mekanizmalar içerisinde yürürlüğe konulmak üzere Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi tarafından değerlendirilmektedir (İşletme ve Endüstri, Avrupa Komisyonu – Enterprise and Industry, European Commission). (kaynak: http://glossary.chlasts.org)
  12. Risk Analizi – Risk Analysis

    Bir organizmanın, sistemin ya da (alt) nüfusun bir tehlikeye maruz kalabileceği durumlarda koşulların kontrol edilmesi sürecidir. Risk analizi süreci üç aşamadan oluşur: risk değerlendirmesi, risk yönetimi ve risk iletişimi. (kaynak: www.olis.oecd.org/olis/2003doc.nsf/LinkTo/NT00004772/$FILE/JT00152557.PDF)
  13. Risk Deyimleri – Risk Phrases (R phrases)

    AB mevzuatındaki yasal tanım: 2001/59/EC sayılı yönergenin Ek III bölümünde belirtildiği üzere tehlikeli maddelere ve süreçlere ilişkin belirgin riskleri gösteren, her biri R harfi ile başlayan bir dizi rakam. Bu rakamlar ya bir tire (-) işareti ile belirgin risklere ilişkin ayrı durumları belirtmek için, ya da ayraç (/) işareti ile özel risklerin tek bir bölümünde ortak bir durumu belirtmek için kullanılırlar. (kaynak: http://glossary.chlasts.org)
  14. Risk İletişimi – Risk Communication

    Belgelendirilmiş tanım: Risk değerlendiricileri ve risk yöneticileri, kamuoyu, haberci medya, çıkar grupları ve benzerleri arasında sağlık ya da çevreye ilişkin riskler üzerine bilgilerin paylaşılması (Avrupa Çevresel Bilgi ve Gözlem Ağı – European Environment Information and Observation Network / EIONET). (kaynak: http://glossary.chlasts.org) Risk değerlendiricileri, yöneticileri, haberci medya, çıkar grupları ve kamuoyu arasında (sağlık ya da çevreye ilişkin) riskler hakkındaki bilgilerin karşılıklı etkileşim içerisinde değiş tokuş edilmesi (kaynak: www.olis.oecd.org/olis/2003doc.nsf/LinkTo/NT00004772/$FILE/JT00152557.PDF)
  15. Risk İzleme – Risk Monitoring

    Belirli bir tehlikeye ilişkin risk önleme ya da azaltma etkinliklerini güvence altına almak amacıyla risk yönetimi içerisinde alınacak kararların ve yürütülecek etkinliklerin takip edilme süreci. Risk izleme, risk yönetiminin bir öğesidir. (kaynak: www.olis.oecd.org/olis/2003doc.nsf/LinkTo/NT00004772/$FILE/JT00152557.PDF)
  16. Risk Tahmini – Risk Estimation

    Güncel ya da tahmini bir maruziyet dolayısıyla belirlenmiş olumsuz etkilerin bir organizma, sistem ya da (alt)nüfus üzerinde gerçekleşme olasılığının niceliksel ölçümü (kaynak: www.olis.oecd.org/olis/2003doc.nsf/LinkTo/NT00004772/$FILE/JT00152557.PDF)
  17. Risk Tanımlama – Risk Characterization

    AB mevzuatındaki yasal tanım: Bir kimyasala mevcut ya da olası bir maruziyetten dolayı bir çevresel bölge ya da insan topluluğu üzerinde gerçekleşme olasılığı bulunan olumsuz etkilerin oluşum ya da derinliğinin tahmin edilmesi. Risk tanımlama etkinlikleri risk tahminine yönelik etkinlikleri de içerebilir (riskin gerçekleşme olasılığının büyüklüğü gibi) 93/67/EEC sayılı ve 20 Temmuz 1993 tarihli Komisyon yönergesi 67/548/EEC sayılı Konsey yönergesinde tanımlanan kimyasalların insan ve çevre üzerinde oluşturduğu risklerin belirlenmesine ilişkin ilkeleri tanımlar. (kaynak: http://glossary.chlasts.org) Tanımlanmış maruziyet koşulları altında bir kimyasalın verili bir organizma, sistem ya da (alt)nüfus üzerinde gerçekleşebilen olumsuz etkilerinin olasılığını niteliksel –ve mümkünse niceliksel- olarak belirleme. Risk tanımlama, risk değerlendirme sürecinin dördüncü dımıdır. (kaynak: www.olis.oecd.org/olis/2003doc.nsf/LinkTo/NT00004772/$FILE/JT00152557.PDF)
  18. Risk Yönetimi – Risk Management

    Belgelendirilmiş tanım: (1) Risk değerlendirmesinin ardından ilgili riskin gerçekleşme olasılığının çok yüksek olduğu sonucuna varıldığında söz konusu risklere ilişkin çevresel etmenler ile ilgilenebilmek için yürütülen yönetimsel, karar alıcı ve kontrol etkinlikleri (Uluslararası Çalışma Örgütü – International Labour Organization / ILO). (2) Yasal, ekonomik ve davranışsal etkenleri de göz önünde bulundurarak bir kazanın gerçekleşmesi ve tahmin edilen zararlarının büyüklüğüne karşı alternatif düzenleyici ya da düzenleyici olmayan tepkileri değerlendirme ve seçme süreci (Avrupa Çevresel Bilgi ve Gözlem Ağı – European Environment Information and Observation Network / EIONET). (kaynak: http://glossary.chlasts.org) Bir tehlikeye ilişkin risk düzeyini ortadan kaldırmaya ya da kabul edilebilir bir düzeye çekmek amacıyla değişiklik ya da kontrol önlemlerinin devreye sokulması (kaynak: www.edp-uk.com/glossaries/terms.htm) Düzenleyici ve düzenleyici olmayan seçenekleri geliştirmek, analiz etmek, karşılaştırmak ve tehlikeye ilişkin gerekli düzenleyici yanıtları uygulamak amacıyla söz konusu tehlikeye ilişkin risk değerlendirme bilgisinin siyasal, toplumsal, ekonomik ve teknik etkenleri göz önüne alarak değerlendirilmesine ilişkin karar alma süreçleri. Risk yönetimi üç öğeden oluşur: risk değerlendirme, emisyon ve maruziyet kontrolü, risk izleme. (kaynak: www.olis.oecd.org/olis/2003doc.nsf/LinkTo/NT00004772/$FILE/JT00152557.PDF)
  19. Uluslararası Çalışma Örgütü – International Labour Organization (ILO)

    Belgelendirilmiş tanım: Toplumsal adaletin ve uluslararası alanda geçerliliği tanınmış insan hakları ve çalışan haklarının teşvik edilmesini amaçlayan uzman Birleşmiş Milletler (BM) kurumudur. 1919 yılında kurulan ILO, daha sonra Milletler Topluluğu’nun kurulmasına yol açan Versay Anlaşması’ndan beri varlığını sürdüren tek büyük uluslararası kurumdur ve 1946 yılında kendi etkinlik alanında uzmanlaşmış ilk BM kurumu haline gelmiştir. ILO çalışma yaşamına ilişkin uluslararası standartları Sözleşmeler ve Öneriler biçiminde tanımlar ve çalışanların temel haklarına ilişkin minimum standartları belirler. Bu haklar arasında örgütlenme özgürlüğü, toplu sözleşme, zorla çalıştırmanın ortadan kaldırılması, fırsat eşitliğinin sağlanması ve çalışma yaşamına ilişkin tüm koşulları düzenleyen diğer standartların belirlenmesi sayılabilir. ILO özellikle mesleki eğitim ve mesleki iyileştirme, istihdam politikaları, çalışanların yönetilmesi, çalışma hukuku ve endüstri ilişkileri, çalışma koşulları, yönetim gelişimi, kooperatifler, sosyal güvenlik, iş istatistikleri ve iş sağlığı ve güvenliği konularında teknik yardım sağlar. ILO bağımsız işçi ve işveren örgütlerinin geliştirilmesini teşvik eder ve bu kurumlara eğitim ve danışmanlık hizmetleri sunar. BM sistemi içerisinde ILO yürütme organlarının çalışması, işçi ve işveren örgütlerinin hükümetler ile birlikte eşit ortak olarak bulundukları benzersiz bir üçlü yürütme yapısına sahiptir (Uluslararası Çalışma Örgütü – International Labour Organization / ILO). (kaynak: http://glossary.chlasts.org)
  20. Uluslararası Kimyasal Güvenlik Programı – International Programme on Chemical Safety (IPCS)

    Belgelendirilmiş tanım: Uluslararası Kimyasal Güvenlik Programı IPCS, aralarında Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP), Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ve Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) bulunduğu kurumların ortak girişimidir. IPCS’nin ana hedefi kimyasalların insan sağlığı ve çevre kalitesi üzerindeki etkilerini değerlendiren çalışmaları yürütüp, yaymaktır. Destekleyici etkinlikleri arasında ise uluslararası ölçekte karşılaştırılabilir sonuçlar üretecek epidemiyolojik ve deneysel laboratuvarların ve risk değerlendirme yöntemlerinin geliştirilmesi ve toksikoloji alanında insan gücünün geliştirilmesi sayılabilir. IPCS’nin sürdürdüğü diğer etkinlikler arasında kimyasal kazalarla baş etme yöntemleri konusundaki bilgi ve deneyim birikiminin artırılması, laboratuvar testleri ve epidemiyolojik çalışmaların koordinasyonu ve kimyasalların biyolojik etkinlik mekanizmaları üzerine araştırmaların teşvik edilmesi sayılabilir (Uluslararası Çalışma Örgütü – International Labour Organization / ILO). (kaynak: http://glossary.chlasts.org)
  21. Uluslararası Radyolojik Korunma Komisyonu – International Commission on Radiological Protection (ICRP)

    Belgelendirilmiş tanım: Radyolojik korunma üzerine öneriler geliştirip yol göstericilik yapan danışmanlık kurumu. ICRP, 1928 yılında radyoloji doktorlarının profesyonel örgütü olan Uluslararası Radyoloji Topluluğu (International Society of Radiology / ISR) tarafından kurulmuş ve ilk dönemlerde adı ‘Uluslararası X Işını ve Radyum Korunma Komitesi’ olarak belirlenmiştir. Komite şimdiki adını ise 1950 yılında almış ve tıbbi kullanım dışındaki alanlarda da radyasyon kullanımını daha iyi ele alabilmek amacıyla yeniden yapılandırılmıştır (Uluslararası Radyolojik Korunma Komisyonu – International Commission on Radiological Protection / ICRP). (kaynak: http://glossary.chlasts.org)
  22. Uluslararası Standardizasyon Örgütü – International Organization for Standardization (ISO)

    Belgelendirilmiş tanım: Dünyanın en büyük standart geliştirici kurumudur. ISO standartları ürünlerin, hizmetlerin, süreçlerin, materyal ve sistemlerin en son gerekliliklerini belirler ve yönetimsel ve örgütsel etkinlikler ile bunların uyumluluğunu ve değerlendirilmesini belirler. “Uluslararası Standardizasyon Örgütü” farklı dillerde farklı kısaltmalar ile anılacağı için (İngilizcede "IOS", Fransızcada "OIN / Organisation internationale de normalisation), kuruluşun adının Yunancada “eşit” anlamına gelen “isos” sözcüğünden türetilmesine karar verilmiştir. Bu yüzden, hangi ülke ve hangi dil olursa olsun, kuruluşun kısa adı hep ISO olacaktır (Uluslararası Standardizasyon Örgütü – International Organization for Standardization / ISO). (kaynak: http://glossary.chlasts.org)

2016 Önlem Dergisi